Engelli olmaktan, fiziksel ya da ruhsal yönden tam iyilik haline sahip olamamak olarak da bahsedebiliriz.
Kişiler, doğuştan yada sonradan geçirdikleri bir kaza, hastalık vb durumlar nedeniyle bir ya da birkaç uzuvlarını ya da zeka, algı gibi durumları etkileyecek bir beyin yapısını kaybedebilirler ya da hasarına maruz kalabilirler.
Toplumda bir çok bu durumda insanla karşılaşabiliriz.
Ama biliyor musunuz, bu kişiler için engelli olmanın en zor yanı, vücut yada beyinlerinde bir eksik olmasından çok, kendileri gibi olmayan kişilerle bir arada yaşamanın zorluğudur.
Toplumuzda insan yapısının en önemli özelliklerinden biri olan bencillik duygusunu, engelliler tarafından da fazlasıyla belli eden bir toplumuz. Bir kısım insanlar, engellilere, sokak hayvanlarına, kimsesiz çocuklara vb. duyarlı davranıp, onların da herkes gibi yaşam haklarına saygı duyarken, bir kısmı hiç engelli bireyler yokmuş gibi yaşamına devam etmekte, hele bir kısmı da engellilerin hayatını zorlaştırmak için çaba göstermektedir.
Bir çok ülkede, her tür yaşam alanı engellilerin rahat hareket edebilmesine, normal yaşamlarını sürdürebilmesine imkan sağlamak üzere ayarlanırken, ülkemizde bir çok yerde bu ayarlamalar ceza almamak için mecburen ve göstermelik yapılmakta, engellilere başkalaştırarak davranılmakta, hatta onlara zarar verici davranışlar yapılmaktadır.
Zeka geriliği olan arkadaşlarıyla oynamak istemeyen, onları rencide edebilecek davranışlarda bulunan, onları dışlayan çocuklar, sokakta engelli bir insan ya da hayvan gördüğünde yolunu değiştiren, acıyarak bakan, sınıfında engelli arkadaşı var diye çocuğuna sınıf değiştirten yada engelli çocuğun hayatını zorlaştıran anne babalar, toplu taşıma dahil bir çok yerde önceliği onlar yerine kendinde gören, engellilere sadece yardım edilmesi gereken zavallılar olarak bakan kişiler…….
Biz ebeveynler olarak çocuklarımızı nasıl yönlendirirsek, her zaman belirttiğim gibi onların aynası olarak davranışları da aynı bizlere benzeyecektir.
Biz engelliler ile ilgili çocuklarımıza doğru bilgiler verirsek, engelliler ile ilgili nasıl davranmaları gerektiğini çocuklarımıza doğru şekilde anlatırsak, dünyayı engelliler için daha kolay yaşanır bir yer haline getirebiliriz.
Engellilere nasıl davranılması konusuna gelince sanırım yapmamız gereken en önemli şey EMPATİ dir. Ben engelli olsaydım ne beklerdim, ne isterdim;
Öncelikle kimsenin bana acıyarak bakmasını istemezdim. Kimsenin bana uzaylıymışım gibi farklı davranmasını da istemezdim. Ben talep etmeden kimsenin bana yardım teklif etmesini istemezdim. Kimsenin benimle alay etmesini de istemezdim. Ama reel bir durum var ve benim bir engelim var. Bu nedenle herkesin yaptığı her şeyi yapamayabilirim. Toplumda ortak yaşam alanlarında benim de rahat hareket edebileceğim düzenlemelerin yapılmasını isterdim. Toplu taşımalarda, evlerde, sokaklarda vs.
Benim engelim zekamla alakalıysa okuyabileceğim, eğitilebileceğim okulların her yerde olmasını isterdim. Normal çocuklarla okuyabileceğim düzeyde bir engelim varsa, normal okullarda dışlanmamayı isterdim. Arkadaşlarımın ve onların anne babalarının benden rahatsız olmamasını isterdim. Ben varım diye arkadaşlarımın sınıf yada sıra değiştirmesini, sürekli bana bakmalarını, annelerinin benden rahatsız olup beni okuldan göndermeye çalışmalarını, öğretmenlerimin engelim var diye bana daha özel davranmaya çalışmasını asla istemezdim ve bu davranışlar beni fazlasıyla üzer ve yaşama isteğimi azaltırdı.
Engelli olabilirim ama bir çok şeyi herkes gibi yapabilirim. Okuyabilirim, çalışabilirim, yaratabilirim, evlenip bir aile kurabilirim, kariyer yapabilirim, her hangi bir dalda çok başarılı olabilirim. Engelliyim diye benim bu haklarımın önüne duvar örülmesini hiç istemezdim. Tabiki engelimden dolayı yapamayacağım bazı şeyler de olacaktır. Engelimi yok sayıp yapamayacağım şeylerin de benden beklenmesi benim çok zorlanmama, başaramadığım için derin güvensizlik yaşamama neden olacaktır.
Kisacası sözün özü şudur ki; insan olarak, birey olarak engelli bireylere acımak, kötü davranmak, duyarsız kalmak, ya da yardım etmek amacıyla farkında olmadan rencide etmek yerine, onlarında herkes gibi birer birey olduğunun farkına varmak, engellerinden dolayı zorlanacakları toplumsal, sosyal, fiziki vb durum ve şartları, onlarında yararlanabilecekleri bir seviyeye getirmek, destek istediklerinde yanlarında olmak, bunun dışında onlara eşit, adil ve hakkaniyetli davranmak, yapabileceğimiz en doğru davranışlardır.
Uzman Klinik Psikolog Pelin ÖZAYDIN
